5 sai lầm tối kỵ của chuyên gia Đông y khi chọn dược liệu

Đối với chuyên gia YHCT, 80% hiệu quả bài thuốc phụ thuộc vào chất lượng dược liệu. Chỉ cần sai lệch ở khâu lựa chọn nguồn cung, toàn bộ phác đồ điều trị – và uy tín nghề nghiệp – đều bị ảnh hưởng.

Dưới đây là 5 sai lầm cần tránh:

1. Đánh giá dược liệu bằng cảm quan và giá tiền

Nhiều người vẫn chọn dược liệu dựa trên màu sắc đẹp, mùi thơm, ít vụn hoặc giá rẻ.
Nhưng hình thức không phản ánh dược tính.
Giá quá thấp thường đi kèm:
– Thu hoạch sai thời điểm => hoạt chất thấp
– Sơ chế kém => hoạt chất bị phân hủy
– Lẫn tạp, lẫn giống
Dược liệu “đẹp” nhưng không có hoạt chất thì không có giá trị điều trị.

2. Bỏ qua kiểm soát an toàn: tồn dư hóa chất, kim loại nặng, vi sinh

Nguồn dược liệu giá rẻ hoặc không rõ vùng trồng thường:
– Không đạt GACP
– Nhiễm kim loại nặng (As, Pb, Cd)
– Nhiễm vi sinh, nấm mốc
– Dư lượng thuốc BVTV
– Bị tẩm lưu huỳnh, hóa chất tạo màu
Những yếu tố này làm biến đổi hoạt chất định lượng và gây độc cho gan, thận, hệ miễn dịch của người bệnh.

3. Không thẩm định COA đúng cách

COA là tài liệu quan trọng nhất, nhưng nhiều người chỉ xem qua loa.
Sai lầm phổ biến:
– Chỉ nhìn tên dược liệu và chỉ tiêu vệ sinh
– Bỏ qua Assay – hàm lượng hoạt chất chính
Hậu quả:
Bài thuốc được kê đơn dựa trên… may rủi, không có cơ sở khoa học về dược lực học.

4. Hợp tác với nhà cung cấp không đạt GACP/GSP

Không kiểm tra chứng nhận hợp lệ là sai lầm lớn.
– GACP đảm bảo vùng trồng – giống – đất – nước sạch.
– GSP đảm bảo bảo quản không làm mất hoạt chất sau thu hoạch.
Nhà cung cấp thiếu 1 trong 2 chứng chỉ này đều dẫn đến rủi ro suy giảm dược tính.

5. Bỏ qua rủi ro vận chuyển & bảo quản tại phòng khám

Dược liệu tốt vẫn có thể bị hỏng ở khâu cuối:
– Xe vận chuyển không kiểm soát nhiệt độ/độ ẩm
– Bao bì thấm ẩm, đóng gói lỏng lẻo
– Lưu kho trong phòng khám không đạt chuẩn, dễ nhiễm chéo
Đây là nguyên nhân khiến hoạt chất giảm nhanh, nấm mốc phát triển và làm biến đổi công năng của vị thuốc.

3 nguyên tắc vàng để thẩm định dược liệu chất lượng:
1. Định lượng hoạt chất là tiêu chí số 1, không phải “hình thức đẹp”.
2. Chỉ chọn nguồn đạt GACP – GSP – COA chuẩn, có truy xuất minh bạch.
3. Kiểm soát chặt an toàn & bảo quản, tránh mất dược tính sau thu hoạch.
Khi dược liệu đạt chuẩn, thầy thuốc mới có thể đảm bảo hiệu quả điều trị ổn định, dự đoán được và an toàn cho bệnh nhân – từ đó xây dựng uy tín bền vững cho phòng khám.